محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
10
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى )
بوده باشد اعم از آنكه حار يا بارد باشد كفايت مىكند در معالجهء او اندك تبديلى مثلا در صداع بارد و ساذج تدهينى بروغن سداب و مرزنجوش در اكثر كافى خواهد بود الصّداع الدّموى علامت ان حمرت در وجه و عين و انتفاخ در صورت و ضربان در شرائين و حالت ما بين يوم و يقضه و عظم نبض و سخن قاروره و اقتضاى سن و فصل و بلد و حرارت ملمس و و شقل و تمدد و خشونة در حلق علاج هر بامداد ده عدد عنّاب با تخم كشنيز و تخم كاهو و تخم خشخاش خاكشير مكد م ل و شيرخشت با ترنجبين يا آنكه طرف صبح اطريفل كشنيزى چهار م ل به آب كرم بخورند و هر سه روز يك دفعه بعوض او چهار م ل هليله سياه را خورد نموده بلع نمايند و بعد از صرف هليله اوّل از دست راست رك قيفال كشوده چهل پنجاه م ل بيشتر يا كمتر به قدر سن و مزاج خون كم كنند و بعد از صرف هليله دويم نيز از دست چپ به همين منوال فصد كنند و اكر رفع مرض نشد بود از هليله سيّم حجامت كنند و بايد كه صندل سرخ به آب كشنيز يا آب خيار يا آب كاهو بر سر طلا نمايند و اسپرزه با شير دختر زوجه بر سر بيندازد و لعاب اسپرزه با شير دختر بكوش و دماغ بچكانند و اكر مقتضيات تنقيه مقتضى باشد تنقيه كامل كنند بدستورى كه در صداع صفراوى ذكر مىشود و در بين تنقيه در ايّام منضج به قدر حاجت خون كم كنند و غذا در ايّام منضج يا اطريفل نخود آب در اوايل مرض اولى و بعد از ان آب انارين كلابى مغز خيار نارنكى كاهو و در ايّام مسهل و رزمارى ؟ ؟ ؟ هليله نخودآب و شبها آش غوره و ليمو يا آش كدو و اسفناج و ترچلو و امثال ذالك الصّداع الصّفراوى علامت ان صفرت وجه و عين و شدّت و حرارت و خشكى مؤخّر